کوردبوون و ناسیۆنالیزم بەشی ٤٠

"کورد وەک شەیتانی ناو بەهەشتە دروستکراوەکەی مۆدێرنیزم تەنها یەک داوای لەم  خواوەندە و دەست و پێوەندەکانی هەیە،ئەویش ئەوەیە لە بەرامبەریدا پەیڕەوی هەمان ئەو دیموکراسیەت و ئازادییە بکەن کە خوا لە نێوان خۆی و شەیتاندا پەیڕەوی دەکات و رازی دەبێت بەوەی تا رۆژی رەستاخیز ئازاد بێت لەوەی کە خۆی دەیەوێت  بیکات گەرچی ئەوەی کە دەیکات گومڕاکردنی ئەو دروستکراوە نوێیانەش بێت کە خوا بۆ جێنشینکردنی خۆی لەسەر زەوی دروستی کردوون".٥٩٧

ئاخر قەبارەی زوڵمەکەی مۆدێرنخوازەکان لەسەر کورد، هێندە کوشندەیە، نووسەر بە بەخشندەیی و شەیتانی نەفرەت لێبووی دەچوێنێ. کورد ئامادەیە، خۆی بە شەیتان بداتە قەڵەم، داواکارە لە دەسەڵاتە داگیرکەرەکان، کە خۆیان بە نوێنەری سەرزەوی خواوەند دادەنێن، بەو هەموو دەسەڵاتەی هەیانە، دەست لە چەوساندنەوەی کورد هەڵگرن و لێگەڕێن کوردیش رۆڵی خۆی سەربەخۆ بگێڕێ و لەسەر خاکی خۆی، هەناسە بدات و  سەرقاڵی گوزەراندنی ژیانی خۆی بێت.

 خوا چەند بە بەزەییی و بەخشندە و میهرەبانە، تەنانەت بە بوونەوەرێکی وەک شەیتانی لادەر و نەفرەت لێبوو، با ئەم دەسەڵاتە داگیرکەر و دوژمنانەی کوردیش، پەڕۆیەک لەم نموونەیە دادڕن و، دەرەتانی هەناسەدانێک بە شێوەیەکی دیموکراسی یاخود بەهەر شێوازێکی تر ساز بدەن و گفتوگۆی ئاشتیانە، مرۆڤانە، برایانە، لەگەڵ کورد دا ساز بدەن، چیدی ئاگر و ئاسن نەبارێنن بەسەریدا و نکۆڵی بوونی نەکەن.

 ئەم چوار دەسەڵاتە داگیرکەر و دوژمنکارە. دەستبەرداری سیاسەتی کوشتن و بڕین و لەسێدارەدان و سوتماککردنی کورد و کوردستان ببن. ئاخر نەهامەتییەکە لەوەدایە دەیان نووسەر و لێکۆڵەرمان هەیە، جگە لە مۆدێرنیزمە و بنەماکانی، چاویان هیچ شتێکی تر نابینێ  و ئەقڵیان دەرک بە هیچی تر ناکات و دەست هەڵناگرن لە لاسایی کردنەوە و جووینەوەی ناشییانە و نەزانانەی چەمک و زاراوەکانی ئەوروپا و جیهان.

کورد خۆی دەتوانێ سەربەخۆیانە، بای باڵی خۆی لە ئاسمانی بەرینیدا بدات و کوردیش وەک ئەوانی دیکە، توانای فڕینی هەیە و حەز دەکات بە ناسنامە و تایبەتمەندییەکانی خۆیەوە، ئامادەگی لە هەموو کار و پێشکەوتنەکاندا  هەبێت.

ـ بوونی نەتەوەیی  کورد لە نێوان تیۆری عەقڵی و تیۆری دروستەییدا

"تیوری دروستەیی لەسەر بنەمایەک دامەزراوە کە بنەمای دروستکردنە،بەپێی ئەم تیۆرە هەر شتێک لەسەردەمە مۆدێرنەکەدا  لەلایەن ویستی خواوەندانەی مرۆڤەوە دروست نەکرا بێت، ناتوانین وەک بوونەوەرێک باس لە بوونی بکەین.(...) هەر لەم روانگەیەوە زمان و کولتور و نەتەوە بەوە بوون پەیدا دەکەن کە ئەو ویستە خواوەندانەی مرۆڤ لە زمانە سروشتییەکان و ئەتنیکە سروشتییەکانەوە دروستی کردبن".٥٩٨

 ئێمە لە باسەکانی پێشوودا، جەختمان لەسەر تیۆرییە دروستەییەکە کردەوە، کە پێی وایە لەسەردەمی مۆدێرنەتدا، بە پێی یاسا و رێسای ئەم دیاردەیە، هەر شتێ دەستکردی مرۆڤی سەردەم نەبێت، وا بوونی نییە. ئەم نکۆڵی ڕاستی و واقعییە، لە ڕاستیدا پێشێلکردن و سەربڕینی هەقیقەتێکە، کە سروست و مێژووی بوونی دیاردەکانە.

هەروەها خواوەندی مۆدێرنە پێی وایە، هەر شتێ تا ئێستا دروست نەکرابێ، وا وەک هەر کەرەسە و ماددەیەکی دروستکردن وایە. پاش ئەوەی ئەم کەرەسانە، بە پرۆسەی دروستکردندا تێدەپەڕن، ئەوسا دەبنە بوونەوەر و ناسنامە وەردەگرن. دیاردە سروشتییەکانی وەک بوونی زمان و کولتور و نەتەوە، بەر لە هەر شتێکی دیکە، دەبنە قوربانی دەستی ئەم تیۆرییە دروستەییە. چونکە ئەمانە ڕسکاوێکی سروشتین و لە ئاکامی پێکەڵ پێک بوونی هەزاران ساڵی گۆڕانکاری هاتوونەتە بوونەوە. تیوریی دروستەیی و دیاردەی مۆدێرن،نکۆڵی لەم ڕاستییە دەکات و دەیەوێ خۆی بکاتە جێگری هێز و سروشت.

ئەمانە زادەی سروشتین و مرۆڤ و خواوەندەکەی مۆدێرنە، هیچ  ڕۆڵێک نابینن و  و هۆکارێک نین لە دروستبوونیان.

 د. عرفان لەسەر ئەم خاڵە درێژە بە باسەکە دەدات و دەچێتە سەر کرۆک و چەقەکەی، لە سایە و سێبەری مۆدێرنزمەدا، کراوەتە تۆمەتێک و لە ملی کوردبوونیان ئاڵاندووە. بە پێی ئەم تیۆرییە، نە کورد نەتەوە و نە زمانی کوردی زمانە. چونکە هیچیان بە پرۆسەی دروستکردندا، لە لایەن مرۆڤەوە، نەتەوەخوازییەوە، بە ستانداردکردنی جیاوازییەکانی زمانی کوردیدا تێنەپەڕیون و کەوتوونەتە، دەرەوەی یاسا و رێسای چەسپاوی تیۆرە باسکراوەکەوە.

بە واتایەکی دیکە، زمانەکە، هێشتا هەر کەرەسە و ماددەی دروستکردنە.

" لە ڕوانگەی مۆدێرنیزمەوە زمانە سروشتییەکان یان بە پرۆسەی  بە ستانداردکردندا براون و بوون بە زمانێکی راستەقینە، یان وەک مادەی خاوی زمانێکی راستەقینە ماونەتەوە و بوونێکی راستەقینەیان نییە"(٥٩٩)

ئەمە حوکمی گران و بێ بەزەییانە و دوژمنکارانەی مۆدێرنیزمە، بەرامبەر بە زمانی کوردی، هەر لەبەرئەوەی جیاوازییەکانی نێوانی ماون و لە رێگەی بزاڤ و گۆڕانی نەتەوەخوازییەوە، بە ستاندارد نەکراوە. کەچی هەر وەک د. عرفان، لێوەشاوانە ڕوونی کردۆتەوە، حاڵ و باری کورد، ئەوە نیشان دەدات، زمانی کوردی، نە دروستکراوە و هێشتا هەر هەیە و ئیدی  هەر کەرەسەی خاوە بۆ دروستکردن. هەروەک چۆن ئاماژەمان بە دۆخی زمانی کوردی، لە دەرەوەی یاسا و تیۆرییە دروستەییەکەدا، بە هەمان شێوە، کتومت ئەم حاڵەتە لە کۆمەڵگای کوردیدا لەسەر کولتورەکەی پێڕەو دەکرێ. کۆمەڵگای کوردی، ئەو ماددە و کەرەسە سەرەتایی و خاوە نییە، بۆ دروستکردنی نەتەوە بخرێتە کارەوە. بەڵکو کورد، بۆ خۆی نەتەوەیە، بێ ئەوەی بە پرۆسەی دروستکردندا لە ڕێگەی نەهێشتنی جیاوازییەکان و زاڵبوونی بەشێکی بەسەر هەموو بەشەکانی دیکەیدا بێتە، نەتەوە.

 

"ئەو  حاڵەتە ئەنتۆلۆجییەی کە کورد لە سەردەمە مۆدێرنەکەدا تێی کەوتووە، تیۆرە دروستەییەکە ناتوانێت لێکی بداتەوە،چوونکە تیۆرە دروستەییەکە تەنها دەتوانێت حاڵەتی ئەو کۆمەڵگایە لێبداتەوە کە خۆیان و زمانەکەیان بوونەتە مادەیەکی خاو بۆ نەتەوەیەکی دروستکراو لەگەڵ ئەو کۆمەڵگایانەدا کە خۆیان و زمانەکەیان دروستکراون. مۆدێرنیزم لە دەرەوەی ئەم دوو حاڵەتەدا توانای ئەوەی نییە لە حاڵەتی سێیەم تێ بگات و  لێی بکۆڵێتەوە".٥٩٩

وەک لەسەرەوە باسکرا، کورد حاڵەتێکی ناوازە و ریزپەڕ و تایبەت بە خۆی هەیە و بۆ دروست بووە. بە هیچ جۆرێ ناکەوێتە بەر حوکمی بێ ڕوحمەکانی مۆدێرنیزمەوە، ئەوانەی لە پشت ئەم دیاردەیەوە، کوێرانە، کەوتوونەتە، وێزەی کورد. کە بەداخەوە ئەم حاڵەتە، بەشی هەرە زۆری لێکۆڵەرانی کورد و بێگانە دەگرێتەوە. هەر لەم روانگەیەوە،  ساڵانێکە ئەوانەی دەرکیان بەم راستییە کردووە، هاوار و بانگەواز  دەکەن و تکاکارن، کەس بە قسەی ناو کتێبە دەق ئەستوورەکان و باقوبریقی فەلسەفە چەورونەرمەکان و گەز و مقەستی مۆدێرنیزمە، مامەڵە لەتەک پرسی کورد و ڕەهەند کۆمەڵایەتی و مێژوویی و سیاسییەکەیدا نەکەن و ناکرێ. بەڵام مخابن ڕۆشنبیرانێک، کە خاڵین لە زانین و شارەزایی و پێشخانی ئاگادارین، لەمەڕ هەڵکەوتی کورد و تایبەتمەندییە ناوازەکانی، کورد و کوردبوونەوە، ئەوانەی تەنیا لەیەک کڵاورۆژنەوە، کە فێری بوون، نەک لێی حاڵی بوون، دەڕواننە پرسی کورد.

 

درێژەی هەیە...