بەشی حەوتەم کورد و مۆدێرنیتێ

هێگڵ كه‌ باسی فه‌لسه‌فه‌ ده‌كات پێی وایه‌ هه‌ر له‌ سه‌رتای سه‌رهه‌ڵدانی فه‌لسه‌فه‌وه‌ كه‌ لێكدانه‌وه‌ی جیهانه‌ به‌پێی بنه‌مای عه‌قڵ تا كۆتایی فه‌لسه‌فه‌ یه‌ك فه‌لسه‌فه‌ بوونی هه‌یه‌و ئه‌و فه‌لسه‌فه‌یه‌ش ئه‌وه‌یه‌ هه‌موو فه‌لسه‌فه‌ جیاوازه‌كان تیایدا یه‌كن. واته‌ له‌ناو هه‌ر فه‌لسه‌فه‌یه‌كی به‌شه‌كیدا كه‌ په‌یوه‌سته‌ به‌ زه‌مه‌نی خۆیه‌وه‌ فه‌لسه‌فه‌یه‌ك بوونی هه‌یه كه‌ وه‌ك ئه‌و فه‌لسه‌فه‌ به‌شه‌كییه‌ په‌یوه‌ست نییه‌ به‌ زه‌مه‌نه‌وه‌و فه‌لسه‌فه‌یه‌كی ره‌هایه‌ له‌ زه‌مه‌ن و له‌ فه‌لسه‌فه‌ی هه‌ر سه‌ده‌مێكیشدا هه‌رخۆیه‌تی و له‌شوناسدایه‌ له‌گه‌ڵ خۆی و وه‌ك فه‌لسه‌فه‌ به‌شه‌كییه‌كان ‌ بوونێكی راگوزه‌رو به‌سه‌رچووی نییه.

ئه‌مه‌ش ئه‌وه‌ ده‌گه‌یێنێ هه‌ر فه‌لسه‌فه‌یه‌كی سه‌رده‌می كه‌ فه‌لسه‌فه‌یه‌كی نوێیه‌ پێكهاته‌یه‌كه‌ له‌وه‌ی كه‌ هه‌ر ده‌مێنێته‌وه‌و هه‌تاهه‌تاییه‌ له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ی كه‌ نوێیه‌و هی ئه‌و سه‌رده‌مه‌یه‌و به‌سه‌رچوو و راگوزه‌ره‌.

گه‌ر له‌ لێكدانه‌وه‌كه‌ی بۆدلێریش بۆ مۆدێرنیتێی هونه‌ری رامێنین له‌ رواڵه‌تدا هه‌مان ئه‌وه‌ ده‌بینین كه‌ هیگڵ له‌ باره‌ی مۆدێرنیتێی فه‌لسه‌فییه‌وه‌ باسی ده‌كات، به‌ڵام گه‌ر به‌ قووڵی لێی وردببینه‌وه‌ ئه‌وه‌مان بۆ رۆشن ده‌بێته‌وه‌ مۆدێرنیتێی فه‌لسه‌فی كه‌ به‌رهه‌می بنه‌مای داهێنانی نه‌ریته‌كانی بیركردنه‌وه‌ی عه‌قڵییه‌ له‌ دیالێكتیكی نێوان عه‌قڵ و سروشت ده‌كه‌وێته‌وه‌ كه‌ تیایدا عه‌قل و سروشت به‌بێ نه‌فیكردنه‌وه‌ی یه‌كتری هه‌ردووكیان ده‌كه‌ونه‌ ناو دره‌وشانه‌وه‌ی خۆیان و فه‌لسه‌فه‌ جیاوازه‌كان وه‌ك كۆمه‌ڵه‌ نه‌ریتێكی عه‌قڵی جیاواز بۆ بیركردنه‌وه‌ ده‌هێننه‌ئاراوه‌.

ئه‌وه‌ی له‌ هه‌موو فه‌لسه‌فه‌كاندا یه‌كه‌ ئه‌وه‌یه‌ كه‌ عه‌قڵییه‌و ئه‌وه‌ی له‌ هه‌موویاندا جیاوازه‌ ئه‌وه‌یه‌ كه‌ سروشتییه،‌ واته‌ ئه‌و چۆنیه‌تییه‌یه‌ كه‌ هه‌مان ئه‌وه‌ شێوه‌گیرده‌كاته‌وه‌ كه‌ پێشتر به‌چۆنیه‌تی جیاواز شێوه‌گیركراوه‌و دواتریش به‌ چۆنیه‌تی جیاواز شێوه‌گیرده‌كرێته‌وه‌.

واته‌ ئه‌وه‌ی له‌و فه‌لسه‌فه‌ جیاوازانه‌دا یه‌كه‌ فرمانه‌كانی عه‌قڵن ئه‌وه‌ش كه‌ له‌و فه‌لسه‌فانه‌دا جیاوازه‌ نه‌ریتی وه‌دیهێنانی ئه‌و فرمانه‌ عه‌قڵییه‌ن. نه‌ریته‌كه‌ سروشت دایده‌هێنی بۆ وه‌دیهاتنی فرمانه‌ عه‌قڵییه‌كه‌.

فه‌لسه‌فه‌ جیاوازه‌كان له‌ لێكدانه‌وه‌ی هیگڵدا به‌رهه‌می دیالیكتیكی عه‌قڵ و سروشتن، عه‌قڵ ئه‌وه‌ ده‌به‌خشیت به‌و فه‌لسه‌فانه‌  كه‌ ده‌یانكاته‌وه‌ به‌یه‌ك و سروشتیش ئه‌وه‌ ده‌به‌خشێت پێیان كه‌ جیایان ده‌كاته‌وه‌ له‌یه‌ك.

بۆدلێریش كاتێك باسی مۆدێرنیتێ ده‌كات باسی هه‌مان بنه‌مای نه‌ریتخوڵقاندن ده‌كات. لای ئه‌ویش كاری هونه‌ری دوولایه‌نی هه‌یه‌ لایه‌نێكی راگوزه‌رو گۆڕاو و به‌سه‌رچوو له‌گه‌ڵ لایه‌نێكی هه‌تاهه‌تایی و نه‌گۆڕ. ئه‌وه‌ی راگورزه‌ره‌ لای بۆدلێریش هه‌ر هه‌مان ئه‌وه‌یه‌ كه‌ لای هیگڵ راگوزه‌ر‌و جیاوازو گۆڕاوه‌و وابه‌سته‌یه‌ به‌ سه‌رده‌مه‌وه‌، ئه‌وه‌ش كه‌ هه‌ردووكیان به‌ راگوزه‌رو به‌سه‌رچووی ده‌زانن هه‌ر ئه‌وه‌یه‌ كه‌ سروشت ده‌یدات، واته‌ چۆنیه‌تییه‌كانی وه‌دیهاتنی فرمانه‌كانن. به‌ڵام ئه‌وه‌ی له‌ ناو ئه‌و راگوزه‌رو به‌سه‌ر چووه‌دا هه‌ر خۆیه‌تی و هه‌تاهه‌تایی و نه‌گۆڕه‌ لای هه‌ریه‌كه‌یان شتێكی جیاوازه‌.

لای هیگڵ ئه‌وه‌یه‌ كه‌ عه‌قڵییه‌ به‌ڵام لای بۆدلێر ئه‌وه‌یه‌ كه‌ مادییه‌و‌  ئه‌و یاسا نه‌گۆڕانه‌یه‌ كه‌ حوكمی لایه‌نی مادی كاره‌ هونه‌رییه‌كان ده‌كه‌ن. بۆیه‌ لای بۆدلێر مۆدێرنیتێ كه‌ بنه‌مای خوڵقاندنی نه‌ریتێكی نوێیه‌ بۆ نیشاندانی جوانی به‌رهه‌می دیالیكتیكی ئه‌وه‌یه‌ كه‌ مادییه‌ له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ی كه‌ سروشتییه‌. ئه‌وه‌ش كه‌مادییه‌ له‌ هه‌موو كاره‌ هونه‌ریه‌كاندا نه‌گۆره‌و ئه‌وه‌ش كه‌ سروشتییه‌ له‌ ناو كاره‌‌ هونه‌رییه‌كاندا ئه‌وه‌یه‌ كه‌ گۆڕاو راگوزه‌ره‌و ده‌بێت جێگه‌ بۆ ئه‌وه‌ چۆڵ بكات كه‌ له‌ دوای خۆیه‌وه‌ دێت.

بۆدلێر باس له دوو جۆر له‌ هونه‌رمه‌ندی سه‌رده‌مه‌كه‌ی خۆی ده‌كات، یه‌كیان بۆ ئه‌وه‌ی كارێكی هونه‌ری بۆ خه‌ڵك نمایش بكات ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ بۆ ئه‌و كاره‌ هونه‌ریانه‌ی كه‌ له‌ سه‌رده‌مه‌ كۆنه‌كاندا به‌ ته‌كنیكێكی هونه‌ری به‌رز كراون و دێت سه‌ر له‌ نوێ وێنه‌یان ده‌كێشێته‌وه‌و نمایشی ده‌كات. خه‌ڵكی له‌به‌ر ئه‌وه‌ی ئه‌و كاره‌ كۆنانه‌یان نه‌بینیووه‌ كاری ئه‌م هونه‌رمه‌نده‌ كه‌ كارێكی ته‌قلیدییه‌و كێشانه‌وه‌ كارێكی هونه‌ری تره‌، به‌ نوێ ده‌زانن. نوێیه‌ چونكه‌ جیاوازه‌ له‌و كاره‌ هونه‌ریانه‌ی كه‌ وێنه‌كێشه‌كانی ئه‌و سه‌رده‌مه‌ خۆیان كێشاویانن.

هونه‌ر‌مه‌ندێكی تر هه‌یه‌ ناگه‌ڕێت به‌ شوێن كاری هونه‌ری ئه‌و هونه‌رمه‌ندانی كه‌ به‌ نه‌ریتێكی رۆمانی یان نه‌ریتێكی رۆژهه‌ڵاتی جوانییان له‌ نیگاره‌كانیدا نیشانداوه‌، به‌ڵكو هه‌وڵده‌دات به‌و نه‌ریته‌ی نیشاندانی جوانی كه‌ له‌ سه‌رده‌مه‌كه‌ی خۆیدا هه‌یه‌ جوانی له‌ نیگاره‌كانیدا نیشان بدات. ئه‌م هونه‌رمه‌نده‌ وه‌ك هونه‌رمه‌نده‌كه‌ی تر به‌ شوێن ئه‌و نیگارانه‌دا ناگه‌ڕێت كه‌ به‌ نه‌ریته‌ كۆنه‌كانی نیشانی دانی جوانی كێشراون تا وه‌ك خۆیان بیانكێشێته‌وه‌، ئه‌و ده‌گه‌ڕێت به‌ شوێن شتێكدا كه ‌ده‌كرێت له‌مه‌ودوا ناوی  مۆدێرنیتێی لێ بنرێت.

مۆدێرنیتێ بۆ ئه‌و هونه‌رمه‌نده پوخته‌كردنی ئه‌وه‌یه‌ كه‌ شاعیرانه‌یه‌ له‌ چوارچێوه‌ مێژووییه‌كه‌ی ئه‌و نیگارانه‌دا كه‌ له‌سه‌رده‌مه‌كانی پێشوودا كێشراون. كه‌ ئه‌مه‌ش پوخته‌كردنی ئه‌وه‌یه‌ كه‌ هه‌تاهه‌تاییه‌ له‌وه‌ی كه‌ راگوزه‌ره‌.

ئه‌مه‌ ئه‌وه‌ نیشانده‌دان كه‌ بۆدلێر مۆدێرنیتێ ده‌گه‌ڕێنێته‌وه‌ بۆ ئه‌و توخمه‌ی كه‌ له‌ هونه‌ردا هه‌تاهه‌تاییه‌ به‌ڵام له‌لایه‌كی تره‌وه‌ مۆدیرنیتێ ده‌گه‌ڕێنێته‌وه‌ بۆ توخمه‌ راگوزه‌ره‌كه‌. واته‌ جارێك مۆدێرنیتێ به‌وه‌ ده‌زانێت كه‌ هه‌تاهه‌تاییه‌و جارێكیش به‌وه‌ی ده‌زانێت كه‌ راگوزه‌ره‌، به‌ڵام دواتر جه‌خت له‌سه‌ر ئه‌وه‌ ده‌كاته‌وه‌ ئه‌وه‌ی كه‌ راگوزه‌ره‌ ده‌بێت به‌ مۆدێرنیتێ ناو ببرێت نه‌ك ئه‌وه‌ی كه‌ هه‌تاهه‌تاییه‌.

ده‌بێت لێردا بپرسین بۆچی بۆدلێر جارێك ئه‌وه‌ ده‌كات به‌ بنه‌ما بۆ كارێكی مۆدێرن‌ كه‌ له‌ كاری هونه‌ریدا هه‌تاهه‌تاییه‌و جارێكیش ئه‌وه‌ ده‌كات به‌ بنه‌ما كه‌ راگوزه‌ره‌؟ ئه‌مه‌ به‌ رواڵه‌ت لێكدژییه‌ له‌ بۆچوونه‌كه‌ی ئه‌ودا به‌ڵام گه‌ر زیاتر وردبینه‌وه‌ له‌وه‌ تێده‌گه‌ین‌ مه‌به‌ستی بۆدلێر له‌وه‌ی كه‌ هه‌تاهه‌تاییه‌و بنه‌مای بوونی مۆدێرنیتێی هونه‌رییه‌ ئه‌وه‌یه‌ كه‌ له‌ مامه‌ڵه‌كردنی له‌گه‌ڵ كاره‌ هونه‌ریه‌كانی سه‌رده‌مه‌كانی پێشوودا ده‌بێت له‌وه‌ رامێنێ كه‌ له‌واندا هه‌تاهه‌تاییه‌ نه‌ك له‌وه‌ی كه‌ راگوزه‌ره‌ به‌ڵام بۆ ئه‌وه‌ی نیگاره‌كانی خۆی بكیشێت ده‌بیت هه‌موو خه‌یاڵی لای ئه‌وه‌بێت كه‌ راگوزه‌رو سه‌رده‌مییه‌ نه‌ك ئه‌وه‌ی كه‌ هه‌تاهه‌تایی و ناسه‌رده‌مییه‌.

بۆیه‌ لای ئه‌و مۆدێرنیتێ ئه‌وه‌یانه‌ كه‌ له‌ كاره‌ هونه‌رییه‌كه‌دا راگوزه‌رو له‌ ده‌ستچوو و به‌سه‌رچووه‌ نه‌ك ئه‌وه‌ی كه‌ هه‌تاهه‌تاییه‌. ئه‌وه‌ی هه‌تاهه‌تاییه‌ نه‌ كۆنه‌ نه‌ نوێیه‌و نه‌ كۆنیش ده‌بێت و نه‌خۆیشی نوێ ده‌كاته‌وه‌، به‌ڵام ئه‌وه‌ی راگوزه‌ره‌ كۆن ده‌بێت و شیاوی ئه‌وه‌ی تیایه‌ تازه‌یه‌ك شوێنی بگرێته‌وه‌. ئه‌وه‌ش كه‌ راگوزه‌ره‌ ئه‌و نه‌ریته‌یه‌ كه‌ بنه‌مای نه‌ریتداهێنانی ئه‌و میلله‌ته‌ له‌و سه‌رده‌مه‌دا له‌ رێگه‌ی هونه‌رمه‌نداكانییه‌و بۆ نیشاندانی جوانی له‌و سه‌رده‌مه‌دا دایده‌هێنێ.

ئه‌مه‌ش ئه‌وه‌ ده‌گه‌یێنێ كه‌ لای بۆدلێر له‌و دیالێكتیكه‌دا كه‌ مۆدێرنیتێ له‌ كاری هونه‌ریدا دێنێته‌بوون ده‌بێت ئه‌وه‌ی راگوزه‌ره‌ به‌سه‌ر ئه‌وه‌دا سه‌ركه‌وێت كه‌ هه‌تاهه‌تاییه‌و له‌ ناو خۆیدا نه‌فی بكاته‌وه‌. ئه‌وه‌ش له‌ دیالێكتیكه‌كه‌دا راگوزه‌ره‌كه‌ لێیه‌وه‌ سه‌رچاوه‌ ده‌گرێت سروشته‌ به‌و مانایه‌ی كه‌ سه‌رچاوی به‌ خشینی نه‌ریته‌كانه‌.

به‌ڵام ئه‌وه‌ی كه‌ هه‌تاهه‌تاییه‌ لای بۆدلێر چییه‌؟ عه‌قڵه‌ یان ماده‌ییه‌؟ واته‌ دیالێكتیكه‌كه‌ له‌ نێوان عه‌قڵ و سروشتدایه‌ یان ماده‌و سروشتدا؟ بۆ دیاریكردنی ئه‌وه‌ی كه‌ لای بۆدلێر هه‌تاهه‌تاییه‌ هه‌ر  ده‌بێت بگه‌ڕێینه‌وه‌ بۆ خۆی.

ئه‌و له‌ باره‌ی ئه‌وه‌وه‌ هونه‌رمه‌ند ده‌بێت چۆن مامه‌ڵه‌ له‌گه‌ڵ ئه‌و كاره‌ هونه‌رییانه‌دا بكات كه‌ به‌ نه‌ریته‌ كۆنه‌ به‌سه‌رچووه‌كان كێشراون ده‌ڵێت: ئه‌وه‌ شتێكی باشه‌ له‌ كاری هونه‌ری نیگاركیشه‌ كۆنه‌كان بكۆڵرێته‌وه‌ به‌ڵام له‌ پێناو فێربوونی نیگاركێشاندا. چونكه‌ نیگاره‌ كۆنه‌كان كۆمه‌كی نیگاركێشانی سه‌رده‌م ناكه‌ن له‌ كێشانی وێنه‌ی ئه‌و جلوبه‌رگانه‌دا كه‌ له‌و سه‌رده‌مه‌دا باون. لێكۆڵینه‌وه‌و به‌دواچوون بۆ هونه‌ری كۆن لای ئه‌و ته‌نها ده‌بێت بۆ هونه‌رێكی پوخت و رێگای گشتی وێنه‌كێشان بێت. ئه‌و هونه‌رمه‌نده‌ی زیاتر له‌وه‌ بچێته‌ ناو كاره‌ هونه‌رییه‌ كۆنه‌كانه‌وه‌ ئه‌وه‌ ئه‌و یاده‌وه‌رییه‌ی له‌ ئێستای خۆیدا هه‌یه‌تی و په‌یوه‌ندی به‌ سه‌رده‌مه‌كه‌ی خۆیه‌وه‌ هه‌یه‌ له‌ ده‌ستی ده‌دات.

ئه‌وه‌ی بۆدلێر ناوی ده‌نێت هه‌تاهه‌تایی و هونه‌ری پوخت ته‌كنیكه‌ نه‌ك هونه‌ر. ته‌كنیكی بۆ نموونه‌ نیگاركیشان ئه‌وه‌یه‌ كه‌ ده‌توانین نیگاری هه‌رشتێكی پێ بكێشین ئیتر هه‌رچییه‌ك بێت و هه‌ر چۆنێك بێت، واته‌ ئه‌وه‌یه‌ كه‌ له‌م سه‌رده‌مه‌دا كامێرایه‌كی فۆتۆ له‌ گرتنی وێنه‌كاندا ده‌یكات.

گه‌ر ئه‌مه‌ هونه‌ری پوخت بێت ئه‌وه‌ كارێكی ئامێرییه‌و ئامێره‌كان ئه‌وكاره‌ باشتر له‌ هه‌ر هونه‌رمه‌ندێكی تر ده‌كه‌ن. به‌پێی ئه‌و دیاریكردنه‌ی بۆدلێر بێت نیگاركێشان له‌ ئێستادا پێویستی به‌ مرۆڤ نییه‌ چوونكه‌ مرۆڤ ئامێرێكی دروست كردووه‌ له‌ خۆی باشتر ده‌توانێت وێنه‌ی ئه‌وه‌ بكێشێت كه‌ له‌سه‌رده‌مه‌كه‌ی خۆیدا هه‌یه‌.

ئه‌وه‌ی كه‌ ئامێرێك ده‌یكات ئه‌وه‌یه‌ كه‌ مادییه‌و مه‌حكومه‌ به‌ یاسا نه‌گۆڕه‌كانی ماده‌. له‌ نیگاركێشاندا په‌یڕه‌وكردن له‌و یاسایانه‌ وا له‌ نیگاركێشێك ده‌كه‌ن كه‌ بۆ كێشانی وێنه‌ی هه‌ر شتێك بزانێت چۆن ره‌نگه‌كان به‌پێی یاسا فێزیكیه‌كانی تیشك و تیشكدانه‌وه‌ دابه‌ش بكات بۆ ئه‌وه‌ی ئه‌وه‌ی تیا ده‌ركه‌وێت كه‌ هه‌یه‌. به‌ڵام ئه‌وه‌ی كه‌ بۆدلێر پرسیاری له‌ باره‌وه‌ ناكات بابه‌تی نیگاره‌كه‌یه،‌ واته‌ ئه‌وه‌ی كه‌ نیگاركێشێك وێنه‌ی ده‌كێشێت.

ئه‌و هیچمان له‌ باره‌ی ئه‌وه‌وه‌ پێناڵێت‌ نه‌ریته‌كانی نیشاندانی جوانی له‌سه‌رده‌مه‌ جیاجیاكاندا چۆن په‌یدا ده‌بن. ئه‌و نه‌ریته‌ له‌ كوێوه‌ هاتووه‌ كه‌ ژنێكی سه‌رده‌می رۆمانه‌كان جوانی خۆی له‌ ڕیگه‌یه‌وه‌ نیشانده‌دات، ئه‌ی ئه‌و نه‌ریته‌ له‌ كوێوه‌ هاتووه‌ كه‌ ژنێكی فه‌ڕه‌نسی له‌ نیشاندانی جوانی خۆیدا په‌یڕه‌وی ده‌كات. واته‌ ئه‌و به‌ هیچ شێوه‌یه‌ك باس له‌وه‌ ناكات ئه‌و هه‌موو نه‌ریته‌ جیاوازانه‌ی نیشاندانی جوانی له‌ كوێوه‌ هاتوون و هونه‌رمه‌ند رۆڵی چییه‌ له‌ په‌یدابوونیاندا.

گه‌ر هونه‌رمه‌ند له‌وێوه‌ كاره‌كه‌ی به‌ مودێرن باسبكرێت كه‌ نیگاری ژنه‌كانی سه‌رده‌می خۆی بكێشێت ئه‌وه‌ هیچ جیاوازیه‌كی نابێت له‌گه‌ڵ ئه‌و هونه‌رمه‌نده‌دا كه‌ نیگاری ژنه‌كانی ئه‌و سه‌رده‌مه‌ كۆنانه‌ ده‌كێشێت كه‌ نیگاركێشه‌كانی ئه‌و سه‌رده‌مه‌ له‌ نیگاره‌كانیاندا كێشاویانن. چونكه‌ هه‌ردووكیان ته‌قلیدی ئه‌وه‌ ده‌كه‌نه‌وه‌ كه‌ هه‌یه‌و هیچیان نه‌ریتێكی نوێی بۆ نیشاندانی جوانی دانه‌هێناوه‌. ئه‌مه‌ش هۆكاره‌كه‌ی ئه‌وه‌یه‌ ئه‌وه‌ی لای بۆدلێر هه‌تاهه‌تاییه‌و له‌ دیالێكتیكدایه‌ له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ی كه‌ راگوزه‌رو مادییه‌ نه‌ك عه‌قڵی.

هونه‌رمه‌ند به‌پێی دیالێكتیكه‌كه‌ی هێگڵ بێت به‌شداری له‌ داهێنانی ئه‌و نه‌ریته‌ راگوزه‌ره‌دا ده‌كات كه‌ ده‌بێت به‌ نه‌ریتی سه‌رده‌مه‌كه‌ی خۆی.  ئه‌و نه‌ریته‌ش له‌ دیالێكیتكی نێوان ماده‌و سروشته‌وه‌ په‌یدا نابێت به‌ڵكوله‌ دیالێكتیكی نێوان عه‌قڵ و سروشته‌وه‌ په‌یدا ده‌بێت.

گه‌ر ئه‌وه‌ی هه‌تاهه‌تاییه‌ ته‌كنیكی وێنه‌كیشان بێت و ئه‌وه‌ی راگوزه‌ره‌ نه‌ریتی نیشاندانی جوانی بێت، ئه‌وكاته‌ ئه‌و توخمه‌ی كه‌ نه‌ریتی سه‌رده‌مێك ده‌گۆڕێت و نه‌ریتێكی تر ده‌خاته‌ شوێنه‌كه‌ی، له‌ دیالێكتیكه‌كه‌دا به‌شدار نییه‌، بۆیه‌ ئه‌وه‌ی كه‌ له‌ به‌ره‌وپێشچوونێكی هه‌میشه‌ییدایه‌ ئه‌وه‌ نابێت كه‌ راگوزه‌رو سروشتییه‌ به‌ڵكو ئه‌وه‌ ده‌بێت كه‌ مادی و ته‌كنیكییه‌. ئه‌و كاته‌ هونه‌رمه‌نده‌كانیش بۆ ئه‌وه‌ی كاره‌ هونه‌ریه‌كه‌یان به‌ره‌‌وپێش ببه‌ن ده‌بێت ته‌كنیكی وێنه‌كێشانیان به‌ره‌وپێش به‌رن و وردتر له‌وه‌ی كه‌ پیشتر وێنه‌ی شتێكیان پێ كێشاوه‌ وێنه‌كان بكێشنه‌وه‌.

هونه‌رمه‌ند لێره‌دا هه‌موو بایه‌خدانێكی ده‌بێت به‌وه‌ی كه‌ چۆن وردتر له‌وه‌ نیگاری ئه‌و شتانه‌ بكێشێت كه‌ كێشاویه‌تی، بۆ ئه‌مه‌ش دواجار هه‌ر ده‌بێت ئامێرێك دروست بكات كه‌ وردتر له‌ خۆی بتوانێت نیگاری شته‌كان بكێشێت و ئه‌وه‌ فه‌رامۆش بكات كه‌ لای بۆدلێر راگوزه‌ره‌و له‌ سه‌رده‌مێكه‌وه‌ بۆ سه‌رده‌مێكی تر گۆڕانی به‌سه‌ردا دێت.

له‌ دیالیكتیكی ماده‌و سروشتدا گه‌ر ئه‌وه‌ی مادییه‌ زاڵ ببێت به‌سه‌ر ئه‌وه‌دا كه‌ سروشتییه‌، هونه‌ر هونه‌ریه‌تی خۆی له‌ ده‌ستده‌دات و ده‌بێت به‌ ته‌كنیكێكی رووت. ته‌كنیكی رووت لای بۆدلێر هونه‌ری رووته‌. ئه‌و كاته‌ ئه‌وه‌ی گرنگه‌ ئه‌وه‌ نییه‌ كه‌ راگوزه‌ره‌.

ئه‌وه‌ی ده‌بێت له‌سه‌رده‌مێكه‌وه‌ بۆ سه‌رده‌مێكی تر بگۆڕێت هونه‌ر هیچ په‌یوه‌ندیه‌كی پێوه‌ نامێنێ، ئه‌مه‌ش وا ده‌كات ئه‌وه‌ی نه‌گۆڕه‌ زاڵ ببێت به‌سه‌ر ئه‌وه‌دا كه‌ گۆڕاوه‌و ئه‌وه‌ش گۆڕاوه‌ خاسیه‌تی ئه‌و نه‌گۆڕه‌ وه‌رگرێت و ئه‌و نه‌ریته‌ی كه‌ هی ئه‌و سه‌رده‌مه‌یه‌و ده‌بێت بگۆڕێت وه‌ك خۆی بمێنێته‌وه‌ ببێت به‌و نه‌ریته‌ نه‌گۆڕه‌ی كه‌ رێگره‌ له‌ به‌رده‌م په‌یدابوونی هه‌ر نه‌ریتێكی نوێدا.

گه‌ر ئه‌وه‌ش راگوزه‌ره‌ زاڵ بێت به‌ سه‌ر ئه‌وه‌دا كه‌ ته‌كنیكییه‌ كاری هونه‌ری بابه‌ته‌كه‌ی خۆی له‌ده‌ست ده‌دات، ئه‌وه‌ی ده‌مێنێته‌وه‌ ته‌نها تێكه‌ڵكردنی ره‌نگه‌كانه‌ یان ده‌بێته‌ كاركردن له‌سه‌ر تێكشكاندنی وێنه‌كان و ئه‌وه‌ی كه‌ واقعییه‌. ئه‌مه‌ش له‌ راستیدا وا ناكات‌ نه‌ریتێكی نوێ بۆ نیشاندانی جوانی بێته‌ ئاراوه‌.

 

 درێژەی هەیە ...